Mei 3, 2017 Isabelle De Vos 281Comment

Tijdens de campagne voor de presidentsverkiezingen leek Donald Trump het goed te kunnen vinden met de Russische president Poetin. Na een maand na het aantreden van Trump, leek de liefde intussen al wat bekoeld te zijn. Slavist Arno Verhasselt, werkzaam bij het Russisch Centrum aan de KU Leuven, legt de affaire tussen Trump en Poetin bloot en verklaart waarom president Poetin Trump steunde en hoe de Russen daardoor tegenover hun president staan.

Naar aanloop van de presidentsverkiezingen werd er in de Russische pers veel aandacht besteed aan Trump. Door de frustraties over de slechte relaties met de administratie van Obama en met Hillary Clinton in het vooruitzicht, werd presidentskandidaat Trump in de Russische media opgehemeld. Volgens slavist Verhasselt stond Rusland niet per se achter Donald Trump, maar was Rusland eerder tegenstander van Hillary Clinton. ‘Ik denk dat de steun van Rusland aan Donald Trump vooral gezien kan worden als een manier om ervoor te zorgen dat Hillary Clinton de verkiezingen niet zou winnen. Deze “stem” is dus niet zozeer voor Trump, maar eerder tégen Hillary Clinton. Tijdens de presidentsverkiezingen, maar vooral op het einde en zeker erna, kwamen verschillende bewijzen aan het licht waaruit bleek dat Rusland door onder meer het hacken van e-mails van de Democraten en door het verspreiden van fake news, de kansen van Hillary Clinton probeerden te verkleinen. Het is ook algemeen geweten dat Hillary Clinton in vergelijking met Donald Trump een zeer Kritische presidentskandidaat was tegenover Rusland. Dat bewees ze ook meermaals tijdens haar positie als Secretary of State.’

‘Toen Dimitri Medvedev president was tussen 2008 en 2012, waren de relaties tussen Rusland en de Verenigde Staten veel sterker en kwam men vaker tot akkoorden, onder andere over de conflicten in Aghanistan en Iran en over de internationale vermindering van nucleaire wapens. Toen Poetin in 2012 echter weer het roer overnam, tijdens de zogenaamde “Russische Rokade”, bekoelden de relaties opnieuw. Met de Russische annexatie van de Krim in 2014, zonk de relatie tussen Rusland en de Verenigde staten tot een dieptepunt. Tijdens haar campagne maakte Hillary meermaals duidelijk dat ze lijnrecht stond tegenover de standpunten van Poetin. Ze gaf ook aan dat ze de Europese landen zou helpen meer onafhankelijk te worden van Russische olie. Met een president als Donald Trump hoopte Rusland een meer gematigde relatie met de Verenigde Staten op te bouwen, met een president die meer op dezelfde golflengte zou zitten. Kort na de verkiezing van Trump waren beide staatshoofden het erover eens dat hun relaties zouden moeten verbeteren. Aanvankelijk leek dit het geval, maar om echt conclusies te gaan trekken moeten we nog even afwachten’, legt Verhasselt uit.

Trumps “strategie” doet de liefde bekoelen

Niet enkel de annexatie van de Krim, maar ook de oorlog in het Oosten van Oekraïne is volgens Verhasselt ook een van de redenen waardoor de relatie tussen Poetin en Trump is bekoeld. ‘Wat betreft de oorlog in het oosten van Oekraïne en de annexatie van de Krim, denk ik dat men kan stellen dat Trump onmogelijk kon beweren dat dit een goede zet was van Rusland. Deze annexatie wordt sterk veroordeeld door de Verenigde Naties en de Navo, waar Trump sinds kort opnieuw een positieve houding tegenover aanneemt. Tijdens zijn campagne, en zelfs na zijn verkiezing vermeed hij uitspraken over de Krim die verkeerd zouden kunnen aankomen bij Rusland. Hij heeft onder meer beweerd dat hij de annexatie wat meer zou moeten bestuderen en zelfs dat hij een erkenning niet zou kunnen uitsluiten. Dat was een logische zet gezien de steun die Trump op dat moment van Rusland kreeg. Het was pas na zijn benoeming als president dat hij kordaat reageerde en de annexatie veroordeelde. Dit soort “strategie” gebruikte Trump immers niet alleen in dit geval, maar ook wat betreft de aanwezigheid van Rusland in Syrië bijvoorbeeld’, legt Verhasselt uit.

Poetin en de Russen

Volgens Verhasselt was het voor de Russen ook niet heel erg vanzelfsprekend dat president Poetin Donald Trump steunde tijdens de presidentsverkiezingen. ‘Ik denk dat het voor Rusland vooral erg verrassend was. De Verenigde Staten zijn immers decennialang – met als hoogtepunt uiteraard tijdens de Koude Oorlog- de vijand geweest van Rusland. Zoals ik al aanhaalde, waren ook de relaties na de jaren 90 en later ook bekoeld. Nu plots Rusland een naaste bondgenoot van Amerika zou gaan worden, verandert dit plaatje wel heel snel. Die “Vijand” van weleer zou dan plots ook verdwijnen. Dit moet voor de Russen ongetwijfeld een enorme verandering zijn geweest. Nu is het uiteraard nog te vroeg om te oordelen of de relaties op termijn wel echt zullen verbeteren. Alleszins blijkt de liefde tussen Poetin en Trump bekoeld te zijn, omdat president Trump vond dat Poetin de Krim moest teruggeven aan Oekraïne.’ De steun van president Poetin aan Trump mocht dan wel een verrassing zijn voor de Russen, president Poetin blijft toch nog steeds zeer populair onder de Russische bevolking. ‘Onder het volk is hij best populair, althans toch volgens de peilingen. Het grootste deel van de Russen steunen hem als president van het land. Ondanks de sterke kritiek die Rusland kent, heeft Rusland onder Poetin een sterke economische groei doorgemaakt. Het grootste deel steunt Poetin daarom dus, maar langs de andere kant wordt kritiek ook wel sterk onderdrukt. Denk maar aan de recente arrestatie van Aleksej Navalny, een politiek rivaal van Poetin of denk maar aan de meerder journalisten die op mysterieuze wijze verdwenen zijn of werden vermoord’, verklaart Verhasselt. Volgens hem kan er in beperkte mate kritiek worden geuit tegen het bewind.

‘Je keert in Rusland niet zomaar openlijk je kar tegen het regime’

Naast het feit dat Poetin nog altijd populair is bij de meerderheid van de bevolking, heeft Rusland ook op internationaal vlak nog steeds veel invloed. ‘Poetin is een leider met een sterke persoonlijkheid die zich ook erg graag op deze manier wil vertonen naar de buitenwereld toe. Hij wil Ruslands machtpositie op het internationale toneel sterk laten voelen en ook er graag vergroten. De laatste jaren werden enkele internationale organisaties opgericht, waaronder de Euraziatische Economische Unie, de Collectieve Veiligheidsverdragorganisatie (de facto de tegenhanger van de NAVO), de Shanghai-samenwerkingsorganisatie, waar Rusland lid van is. Onder de verdere ontwikkeling van deze organisaties zal de macht van Rusland over de jaren heen vergroten op internationaal gebied.’ Volgens Verhasselt zijn dat belangrijke stappen geweest voor Rusland waarin Poetin een zeer sterke rol heeft gespeeld. Op internationaal vlak zal Rusland zijn invloed blijven uitbreiden. Hoe dat invloed zal hebben op de relaties met de Verenigde Staten zal de tijd nog moeten uitwijzen.

Comments are closed.